Diqqat yetishmasligi va giperfaollik sindromi (DYGS) bolalarda tez-tez uchraydigan nevrologik va xulq-atvor buzilishidir. U diqqatni jamlashdagi qiyinchiliklar, fe’l-atvorning buzilishi va giperaktivlik bilan tavsiflanadi. SDVG odatda maktabgacha va maktab yoshida namoyon bo‘ladi va ko‘pincha o‘g‘il bolalarda kuzatiladi.
Diqqat yetishmasligi va giperfaollik sindromi (DYGS) bolalarda tez-tez uchraydigan nevrologik va xulq-atvor buzilishidir. U diqqatni jamlashdagi qiyinchiliklar, fe’l-atvorning buzilishi va giperaktivlik bilan tavsiflanadi. Kasallik odatda maktabgacha va maktab yoshida namoyon bo‘ladi va ko‘pincha o‘g‘il bolalarda kuzatiladi.
Sabablari:
Diqqat yetishmasligi va giperaktivlik sindromi (DYGS) sabablari quyidagilardan iborat bo‘lishi mumkin:
- Irsiy moyillik
- Bosh miya funksiyalariga ta’sir qiluvchi neyronlar muvozanatining buzilishi
- Oila yoki jamoadagi salbiy vaziyat
- Asfiksiya yoki bosh miya jarohati kabi tug‘ruqdagi jarohatlar
- Homiladorlik paytida onaning olgan jarohati yoki yuqumli kasalliklari
- Chaqaloqlikda isitma bilan kechuvchi kasalliklar
Diqqat etishmasligi giperaktivlik buzilishining belgilari:
Diqqat yetishmasligi va giperfaollik sindromi (DYGS) belgilari quyidagilardan iborat:
- Giperaktivlik
- Unutuvchanlik
- Ortiqcha hovliqish
- Impulsivlik
- O‘tirmaslik
- Konsentratsiyaning yo‘qligi
- Yig‘loqilik
- Yuqori asabiylik
- Diqqatning pasayishi
- Yangi ko‘nikmalarni o‘zlashtirishdagi qiyinchiliklardan iborat.
Diagnostika
Diqqat yetishmasligi va giperfaollik sindromini (DYGS) tashxislash uchun quyidagilar talab qilinadi:
- Nevropotog-psixolog, defektolog ko’rigi va maslahati: suhbat o‘tkazish va sabablarni aniqlash va simptomlarni aniqlash uchun psixologik va amaliy testlardan foydalanish.
- Qo‘shimcha ravishda nevrolog maslahati va ahvolni aniqroq baholash uchun to‘liq nevrologik tekshiruv talab qilinishi mumkin.
Diqqat etishmasligi giperaktivlik buzilishini korreksiya qilish:
Diqqat yetishmasligi va giperfaollik sindromini (DYGS) korreksiya qilish uchun quyidagi usullar qo‘llaniladi:
- Bilogik faol qo’shimchalar;
- Antidepressantlar;
- Defektolog va neyropsixolog mashg’ulotlari;
Oilaviy muhitni meyorlashtirish va ta’lim olish shart-sharoitlarini yaxshilash bo‘yicha tadbirlar ham muhim ahamiyatga ega. DYGS korreksiyasi odatda kompleks yondashuvni talab qiladi.
Xavfli tomonlari:
Diqqat yetishmasligi va giperfaollik sindromi (DYGS) o‘z vaqtida davolanmasa, bolalarda aqliy rivojlanishning buzilishi va katta yoshda davom etadigan muammolar paydo bo‘lishi mumkin. DYGS bilan kasallangan kattalarning 30-70% ga yaqini ularning hayotiga ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan alomatlarni boshdan kechirishda davom etadi.
Oldini olish
Diqqat yetishmasligi va giperfaollik sindromi (DYGS) profilaktikasi uchun quyidagilar tavsiya etiladi:
- Oilaviy nizolar yuzaga kelganda psixologga murojaat qilish.
- Kichik yoshdan boshlab bola bilan diqqatni rivojlantiruvchi o‘yinlar bilan shug‘ullanish.
- Ayollar homiladorlik paytida ehtiyotkor bo‘lishlari, jarohat va kasalliklarning oldini olishlari va boshqalar
